Kondansatör

Kondansatör

Dielektrik olarak adlandırılan ince bir yalıtkanla birbirinden ayrılmış iki iletken metal levha ya da armatürden oluşan düzenek. Armatürler, kondansatörün devre içinde bağlanmasını sağlayan iki bağlantı ucuna takılıdır.

Özellikleri

İki bağlantı ucu arasında alternatif bir potansiyel farkı uygulandığında, kondansatörden akımın geçtiği sanılır, ama U gerilimi ve I akımının alternatif değişimlerinin, birbirlerine göre farklı farzlarda olduğu gözlenir. Yetkin bir kondansatör söz konusu olduğunda, akım gerilime oranla 3,14/2 radyan (90 derece) kadar ilerdedir. Bu özellikten, elektrik tesisatlarının döşenmesinde yararlanılmaktadır. Gerçekten de, etken güç Pa=Uıcosx’e eşittir; bir kondansatör etkin güç tüketmez. Buna karşılık, Pr=Uısinx = Uı’lık tepken bir güç sağlar ve bu özellikten, genellikle tepken enerji tüketen sanayideki elektrik tesisatlarında cosx güç çarpanının saptanmasında yararlanılır. Kondansatör sürekli bir potansiyel farkının etkisinde bırakılırsa, akımın bir süre dolaştığı, sonra da kesildiği gözlenir; bu olay, negatif kutba bağlı armatürün elektron kazanırken, pozitif kutba bağlı armatürün üreteç tarafından “çekilen” elektronları yitirmesidir; demek ki, armatürler karşıt işaretli elektrik yüklerini alırlar ve kondasatörün bağlantı uçlarındaki gerilim, üretecin elektromotor kuvvetine eşit olduğunda, devreden akım geçişi durur; bu durumda kondansatörün yüklü olduğu söylenir. Demek ki, kondasatör, daha sonra, boşalma sırasında toplanması olanaklı olan belli miktarda enerji depolar.

Gerçekte, kondansatörden hiçbir akım geçmez, ama armatürlerin yükleme ve boşalma akımı, görünüşte, kondansatörü kateden bir akımla aynı etkileri yapar. Armatürler arasındaki U gerilimi değiştirildiğinde, Q elektrik miktarı ve gerilim arasındaki Q/U oranının sabit kaldığı gözlenir; bu, kondansatörün, sığa adı verilen bir özelliğidir: C= Q/U*Q coulomb, U volt ve C fared (F) cinsinden belirtilir. , ama, farad çok büyük bir birimdir; yaygın kondansatörlerinse çoğunlukla, birkaç mikrofaradlık ya da çok sayıda pikofaradlık sığaları vardır.

Kullanım Alanları

Farklı kondansatör çeşitleri, temelde dielektriklerinin yapısına göre birbirlerinden ayrılırlar. Gaz dielektrikli (hava, azat), katı dielektrikli (mika, kağıt, cam, seramik;), sıvı dielektrikli (yağ) kondansatörler ve elektrolitik kondansatörler vardır; bu sonuncular kutuplanmışlardır ve küçük hacimde yüksek sığaların elde edilmesini sağlarlar. Kondansatör seçimi, özellikle istenen sığaya ve kondansatörü çalıştıracak gerilime bağlıdır. Kondansatörlerin birçok kullanım alanı olduğunu belirtmek gerekir. Kontakları korumaya (paralel bağlandıklarında kondansatörler, oto indüklenme enerjisini soğururlar ve kırılma kıvılcımlarını önlerler), enerji birikimi ve anlık boşalmalarla) motorların yanması, elektronik flaş) yüksek güçlerin elde edilmesine ve sanayideki alternatif akımlı elektrik tesisatlarının güç çarpanını düzeltmeye yararlar; ayrıca parazit önlemede, alternatif akımla doğru akımı ayırmada, radyo ve televizyonlarda vericiler ve radarları oluşturan parçalarda kullanılır.



Bir cevap yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.